Ngành thủy sản Việt Nam từ lâu đã là trụ cột kinh tế, đưa tôm, cá tra, cá ngừ ra khắp thế giới. Nhưng giờ đây, áp lực xanh hóa từ thị trường quốc tế đang đặt ra bài toán mới. Chiến lược xuất khẩu xanh không chỉ là xu hướng mà còn là lối đi sống còn để doanh nghiệp thủy sản nâng giá trị sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe toàn cầu. Vậy làm sao để áp dụng hiệu quả?

Xuất khẩu xanh sẽ giúp khách hàng nước ngoài có thiện cảm hơn với sản phẩm của các doanh nghiệp

1. Chiến lược xuất khẩu xanh là gì và vì sao doanh nghiệp thủy sản cần quan tâm?

Xuất khẩu xanh là cách sản xuất và kinh doanh hướng tới giảm thiểu tác động môi trường, từ khâu nuôi trồng đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, đây là vấn đề không thể né tránh.

Ngành thủy sản chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các tiêu chí xanh của thị trường lớn như EU, Đức, Nhật Bản. Những nơi này ngày càng siết chặt yêu cầu: sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, quy trình sản xuất ít phát thải, đạt chứng nhận bền vững như ASC hay MSC. Thị trường Đức đòi hỏi truy xuất nguồn gốc minh bạch, trong khi EU áp dụng chính sách lọc sản phẩm nhập khẩu dựa trên tiêu chuẩn môi trường.

Nếu không xanh, doanh nghiệp có nguy cơ bị loại khỏi sân chơi lớn. Thực tế, chỉ 13% doanh nghiệp thủy sản Việt Nam hiện chủ động theo chiến lược xanh. Con số này là lời cảnh báo: cần thay đổi ngay để không tụt hậu.

2. Doanh nghiệp thủy sản Việt đã ứng dụng chiến lược xanh như thế nào?

Tái cấu trúc quy trình sản xuất theo hướng xanh

Doanh nghiệp đang dần thay đổi cách sản xuất để giảm tác động xấu lên môi trường. Họ cắt giảm nước thải, xử lý chất thải sinh học, thậm chí dùng năng lượng tái tạo như điện mặt trời trong chế biến.

Ví dụ, nhiều trại nuôi tôm áp dụng hệ thống tuần hoàn nước, vừa tiết kiệm tài nguyên vừa giảm ô nhiễm. Các nhà máy chế biến cũng chuyển sang công nghệ xử lý bùn vi sinh, giúp hạn chế phát thải ra sông hồ. Những thay đổi này không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mà còn tiết kiệm chi phí lâu dài.

Chứng nhận môi trường quốc tế – tấm vé thông hành

Để vào được thị trường EU hay Mỹ, chứng nhận như ASC, BAP, GlobalG.A.P là điều kiện bắt buộc. Đây là minh chứng cho việc doanh nghiệp cam kết sản xuất bền vững.

Quy trình lấy chứng nhận đòi hỏi đầu tư thời gian và tiền bạc, nhưng lợi ích rõ ràng. Chẳng hạn, tôm đạt ASC có giá bán cao hơn, dễ tiếp cận khách hàng khó tính. Nhiều doanh nghiệp lớn đã tiên phong và gặt hái thành công nhờ con đường này.

Chuyển đổi bao bì, nhãn mác theo tiêu chí xanh

Bao bì cũng là một phần trong chiến lược xanh. Doanh nghiệp bắt đầu dùng vật liệu tái chế, giảm nhựa một lần, thay bằng bao bì phân hủy sinh học.

Hơn nữa, họ gắn mã QR trên sản phẩm để người mua truy xuất nguồn gốc. Điều này không chỉ đáp ứng yêu cầu minh bạch của thị trường Đức hay Nhật mà còn tạo niềm tin với người tiêu dùng quốc tế.

Liên kết chuỗi nuôi – chế biến – xuất khẩu bền vững

Xanh hóa không chỉ dừng ở doanh nghiệp mà cần lan tỏa khắp chuỗi cung ứng. Nhiều công ty ký hợp đồng với vùng nuôi đạt chuẩn, hướng dẫn bà con chuyển sang mô hình nuôi tôm tuần hoàn hoặc biofloc.

Cách làm này giúp kiểm soát chất lượng từ đầu nguồn, giảm rủi ro về kháng sinh hay ô nhiễm. Kết quả là sản phẩm cuối cùng đáp ứng tốt yêu cầu khắt khe, từ đó mở rộng thị phần xuất khẩu.

3. Lợi ích khi doanh nghiệp thủy sản áp dụng chiến lược xanh

Việc đi theo con đường xanh mang lại nhiều cái lợi thiết thực. Trước hết, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế từ các hiệp định thương mại tự do, đồng thời dễ dàng chinh phục thị trường khó tính như EU, Mỹ.

Giá bán sản phẩm cũng tăng lên đáng kể. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn xanh có thể bán cao hơn 10-15% so với thông thường. Khách hàng quốc tế, đặc biệt ở Đức hay Nhật, sẵn sàng chi trả để có hàng hóa sạch, an toàn.

Quan trọng hơn, chiến lược xanh giúp gia tăng giá trị thương hiệu. Doanh nghiệp không chỉ ghi điểm trên bản đồ xuất khẩu mà còn khẳng định vị thế dẫn đầu trong ngành thủy sản bền vững.

Phan Tấn Đạt