Việc kiểm soát hoạt chất Ethoxyquin hiện là yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất đối với tôm Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Kiểm soát chặt dư lượng Ethoxyquin là điều kiện bắt buộc để tôm Việt thâm nhập thị trường Nhật Bản

Đây là chất chống oxy hóa thường được sử dụng trong quy trình sản xuất bột cá nhằm ngăn chặn sự ôi khét của chất béo, nhưng lại bị phía Nhật Bản áp đặt giới hạn dư lượng cực thấp để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Để đảm bảo thông quan thuận lợi, người nuôi và các đơn vị sản xuất cần thực hiện quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu nguyên liệu đến khi thu hoạch.

Quy định giới hạn dư lượng Ethoxyquin của thị trường Nhật Bản

Hiện nay, Nhật Bản áp dụng mức giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với Ethoxyquin trên tôm nhập khẩu là 0,01 ppm (tương đương 0,01 mg/kg). Đây được xem là ngưỡng kiểm soát kỹ thuật cực thấp, đòi hỏi toàn bộ chuỗi cung ứng phải tuyệt đối không sử dụng hoạt chất này hoặc phải có quy trình đào thải triệt để.

Trong trường hợp một lô hàng bị phát hiện vượt ngưỡng, phía Nhật Bản có thể áp dụng chế độ kiểm tra 100% đối với các lô hàng tiếp theo từ cùng đơn vị, gây áp lực lớn về chi phí và thời gian thông quan cho doanh nghiệp.

Nguồn gốc và cơ chế tích tụ Ethoxyquin trong tôm nuôi

Nguồn nhiễm Ethoxyquin chủ yếu đến từ các loại thức ăn công nghiệp chứa bột cá, nơi hoạt chất này được trộn vào để bảo quản protein và chất béo không bị oxy hóa trong quá trình vận chuyển.

Khi tôm tiêu thụ thức ăn, Ethoxyquin sẽ hấp thụ vào cơ thể và tích lũy trực tiếp trong các mô cơ và tế bào mỡ. Ngoài ra, hoạt chất này còn có đặc tính liên kết mạnh với các cấu trúc hữu cơ, dẫn đến khả năng tồn lưu lâu dài trong lớp mùn bã đáy ao hoặc thức ăn dư thừa không được xử lý tốt. Tôm có tập tính ăn đáy nên dễ dàng hấp thụ lại các chất tồn dư này, khiến dư lượng trong cơ thể khó đào thải hết trước kỳ thu hoạch.

Giải pháp kiểm soát Ethoxyquin tại ao nuôi và nhà máy thức ăn

Giải pháp quan trọng nhất hiện nay là các nhà máy thức ăn cần chuyển đổi sang sử dụng các chất chống oxy hóa tự nhiên như Vitamin E, Vitamin C hoặc chiết xuất từ thảo mộc để thay thế Ethoxyquin.

Đối với người nuôi, việc lựa chọn các dòng cám được cam kết không chứa Ethoxyquin là bước đi tiên quyết để bảo vệ chất lượng tôm thương phẩm.

Trong quá trình vận hành ao nuôi, kỹ thuật viên cần tăng cường quản lý môi trường, thường xuyên xi-phông để loại bỏ mùn bã hữu cơ và thức ăn dư thừa nhằm triệt tiêu nguồn tồn dư hóa chất dưới đáy.

Việc duy trì hệ thống lọc nước và quản lý bùn thải tốt sẽ giúp hạn chế tối đa tình trạng tôm hấp thụ lại các hợp chất gây hại từ các vụ nuôi trước đó.

Kiểm tra dư lượng Ethoxyquin và truy xuất nguồn gốc trước xuất khẩu

Để đảm bảo an toàn cho lô hàng, các hộ nuôi và doanh nghiệp nên chủ động lấy mẫu tôm gửi đến các phòng thí nghiệm uy tín để phân tích dư lượng ít nhất 15 ngày trước khi thu hoạch.

Việc lưu trữ nhật ký ao nuôi chi tiết về nguồn gốc cám, số lô sản xuất và thời gian sử dụng là bằng chứng pháp lý quan trọng để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc khi có yêu cầu từ đối tác.

Sự minh bạch và tính kỷ luật trong việc tuân thủ các quy định về hóa chất không chỉ giúp tôm Việt vượt qua rào cản kỹ thuật của Nhật Bản mà còn nâng cao giá trị thương hiệu trên bản đồ thủy sản thế giới.

Thùy Dung