Trong quản lý ao nuôi, ánh sáng là yếu tố kép tác động trực tiếp đến sự phát triển của tảo và chu kỳ sinh lý của tôm.

Khi cường độ ánh sáng nắng gắt kéo dài, nó lại trở thành tác nhân gây stress và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe vật nuôi.

Ánh sáng mặt trời không chỉ giúp duy trì hệ sinh thái ao nuôi thông qua quá trình quang hợp mà còn hỗ trợ chu kỳ sinh học, hoạt động bắt mồi và chuyển hóa dinh dưỡng của đàn tôm. Tuy nhiên, khi cường độ ánh sáng quá mạnh, đặc biệt là nắng gắt kéo dài, nó lại trở thành tác nhân gây stress và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe vật nuôi.

Vai trò của ánh sáng trong ao nuôi tôm thâm canh

Ánh sáng mặt trời là nguồn năng lượng duy nhất để hệ thực vật phù du, chủ yếu là tảo, thực hiện quá trình quang hợp tạo ra oxy hòa tan (DO) tự nhiên. Một hệ tảo phát triển ổn định giúp ao nuôi duy trì nồng độ oxy cao vào ban ngày và tạo ra "màu nước trà" đặc trưng, giúp che chắn bớt cường độ sáng chiếu xuống tầng đáy. 

Bên cạnh đó, ánh sáng còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết các hoạt động bắt mồi và chuyển hóa năng lượng. Việc thiếu ánh sáng kéo dài sẽ khiến hệ tảo bị sụp đổ, dẫn đến tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng và làm tôm trở nên lờ đờ, giảm sức ăn do rối loạn nhịp sinh học.

Nắng gắt ảnh hưởng thế nào đến sinh lý tôm?

Dù cần ánh sáng nhưng tôm lại cực kỳ nhạy cảm với nắng gắt do hiện tượng bức xạ nhiệt làm thay đổi đột ngột các giới hạn chịu đựng sinh lý. Nắng gắt thường đi kèm với tia cực tím (UV) cường độ cao có khả năng xuyên thấu qua các lớp nước nông, gây tổn thương biểu mô và các cơ quan nhạy cảm của tôm.

Khi nhiệt độ nước tầng mặt tăng cao vượt ngưỡng 32°C, tôm có xu hướng bơi xuống tầng đáy để tìm nơi mát. Tuy nhiên, nếu đáy ao tích tụ mùn bã hữu cơ, tôm sẽ rơi vào tình trạng "stress kép" khi phải tiếp xúc với khu vực thiếu oxy và tiềm ẩn nhiều mầm bệnh vi khuẩn.

Nắng nóng làm biến động pH, DO và khí độc ra sao?

Nắng gắt làm gia tăng tốc độ bốc hơi nước, khiến độ mặn trong ao tăng nhanh và gây áp lực thẩm thấu nặng nề lên cơ thể tôm. Đồng thời, quá trình quang hợp quá mức của tảo vào buổi trưa nắng sẽ đẩy chỉ số pH vọt cao lên trên 8.5, gây ức chế hệ hô hấp và làm tăng độc tính của khí độc NH3 trong nước.

Sự chênh lệch nhiệt độ giữa tầng mặt và tầng đáy khi nắng gắt cũng tạo ra hiện tượng phân tầng nước, ngăn cản oxy khuếch tán xuống tầng sâu. Điều này làm thu hẹp không gian sống an toàn, khiến tôm dễ bị nhiễm khuẩn gan tụy và suy giảm sức đề kháng.

Giải pháp giảm stress nhiệt cho tôm nuôi

Để bảo vệ đàn tôm trước tác động của nắng gắt, người nuôi cần triển khai các biện pháp che chắn như sử dụng lưới lan có độ che phủ phù hợp nhằm giảm bức xạ nhiệt trực tiếp xuống mặt ao.

Việc duy trì độ trong của nước ở mức 30 – 40 cm thông qua quản lý mật độ tảo là giải pháp hữu hiệu để tạo ra lớp màng bảo vệ sinh học tự nhiên. Trong những ngày nắng nóng cực điểm, cần tăng cường vận hành quạt nước và oxy đáy để phá vỡ sự phân tầng nhiệt độ, đồng thời bổ sung Vitamin C và các chất điện giải vào khẩu phần ăn để hỗ trợ tôm tăng cường khả năng chống chịu với sự biến động của môi trường.

Thùy Dung