Kéo lưới sai kỹ thuật làm sục bùn đáy ao là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng đen mang ở thủy sản. Việc áp dụng các thao tác thu hoạch chuẩn xác sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề và bảo vệ trọn vẹn giá trị thương phẩm.

Trong suốt chu kỳ nuôi dài ngày, đáy ao luôn là nơi tích tụ một lượng lớn chất thải hữu cơ từ thức ăn thừa, phân động vật và xác tảo tàn. Lớp bùn nhão này không chỉ chứa nhiều khí độc hại mà còn vô cùng nhạy cảm với các tác động vật lý từ bên ngoài. Khi tiến hành kéo lưới, nếu kỹ thuật di chuyển của nhân công không đảm bảo sự nhịp nhàng, lực cản và sự cọ xát sẽ khuấy động lớp bùn này, làm các hạt phù sa lơ lửng hòa vào dòng nước.

Tôm cá khi bị dồn ép trong không gian hẹp của lưới sẽ sinh ra phản xạ tự nhiên là vùng vẫy cực kỳ mạnh mẽ. Trong quá trình hô hấp gấp gáp đó, chúng hít phải lớp bùn lơ lửng khiến các hạt cặn li ti bám chặt vào hệ thống buồng mang. Hiện tượng này trực tiếp gây ra tình trạng đen mang, tắc nghẽn hô hấp, làm suy giảm nghiêm trọng giá trị cảm quan và làm giảm đáng kể giá bán của sản phẩm khi thương lái thu mua đưa ra thị trường tiêu thụ.

Chuẩn bị môi trường ao nuôi và dụng cụ trước khi hạ lưới

Để chủ động hạn chế rủi ro đục nước ngay từ đầu, công tác chuẩn bị môi trường trước khi thu hoạch cần được thực hiện một cách bài bản và khoa học. Người nuôi cần tăng cường thời gian xi-phông đáy ao để loại bỏ tối đa lượng bùn thải tập trung ở khu vực rốn ao và các góc ao từ một đến hai ngày trước khi tiến hành hạ lưới thu hoạch.

Song song với đó, việc lựa chọn loại lưới có chất liệu nilon mềm mại, trơn nhẵn và kích thước mắt lưới phù hợp với kích cỡ vật nuôi thương phẩm là yếu tố kỹ thuật then chốt. Phần chân chì của lưới cần được tinh chỉnh với trọng lượng phân bố đều và vừa phải, đủ khả năng chìm sát đáy ao nhưng tuyệt đối không tạo thành rãnh cày sâu xuống lớp bùn khi bị kéo đi dưới áp lực nước.

Kỹ thuật thao tác và di chuyển lưới thu hoạch dưới đáy ao

Nguyên lý cơ bản nhất trong quá trình kéo lưới dưới ao là phải thao tác với tốc độ thật chậm rãi, đều đặn và duy trì một hướng đi thẳng, tuyệt đối không được giật cục hay kéo với tốc độ cao. Tốc độ di chuyển chậm rãi này giúp dòng nước có đủ thời gian lọt qua các khe hở của mắt lưới, từ đó giảm bớt áp lực cản nước tích tụ phía trước và không tạo ra các dòng chảy xoáy nguy hiểm cuốn theo bùn đáy.

Đội ngũ nhân công trực tiếp tham gia kéo lưới dưới ao cần phân bổ vị trí hợp lý ở phía sau hoặc hai bên mép lưới, bước đi nhẹ nhàng để không dẫm đạp làm tung lớp bùn phía trước đường lưới chuẩn bị đi qua. Khi di chuyển qua những khu vực đáy ao có địa hình gồ ghề hoặc lớp bùn quá nhão, người kéo cần chủ động nâng nhẹ chân chì cách mặt đáy vài centimet để tránh tình trạng lùa trực tiếp bùn đen vào trong lòng lưới.

Giai đoạn thu hẹp vòng lưới để gom vật nuôi là bước cuối cùng nhưng lại dễ gây ra hiện tượng sục bùn nhất nếu người lao động nôn nóng. Việc ép vật nuôi vào khu vực thu gom cần sự nhịp nhàng, dồn lưới từ từ để không làm tôm cá hoảng loạn vùng vẫy quá mức. Người lao động phải kiên nhẫn chờ đợi, cho phép phần nước đục bên trong lưới thoát ra ngoài hoàn toàn trước khi sử dụng vợt lớn để tiến hành xúc tôm cá lên bờ.

Ngay sau khi được đưa lên khỏi mặt nước ao, toàn bộ số tôm cá này cần được rửa nhanh qua hệ thống nước sạch chuẩn bị sẵn và chuyển ngay vào môi trường có sục khí mạnh. Bước làm sạch tức thời tại bờ ao này đóng vai trò quyết định, giúp rửa trôi hoàn toàn lớp bùn non bám trên vỏ, làm sạch buồng mang, qua đó giữ cho sản phẩm đạt trạng thái hoàn hảo nhất về mặt ngoại quan.

Hồng Hà