Sự chuyển dịch từ ao đất truyền thống sang mô hình ao nổi lót bạt kết hợp rốn xả xi-phông đang trở thành cuộc cách mạng công nghệ trong ngành chăn nuôi thủy sản. Hệ thống thiết kế khép kín này không chỉ giải quyết triệt để bài toán ô nhiễm môi trường nước mà còn là chìa khóa vàng giúp người nông dân kiểm soát hoàn toàn rủi ro dịch bệnh.

Nghề nuôi tôm, cá bằng ao đất từ lâu đã bộc lộ những hạn chế chết người khi mật độ thả nuôi ngày càng tăng cao. Theo các báo cáo quan trắc từ Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản, lượng thức ăn dư thừa, vỏ tôm lột và phân động vật tích tụ liên tục dưới đáy ao đất sẽ nhanh chóng phân hủy thành lớp bùn đen độc hại. Quá trình phân hủy yếm khí này sinh ra một lượng lớn khí độc, trực tiếp phá hủy hệ hô hấp và làm suy giảm sức đề kháng của vật nuôi ngay trong chu kỳ sinh trưởng.

Bên cạnh đó, cấu trúc xốp của đất cũng tạo điều kiện cho các mầm bệnh nguy hiểm thẩm thấu và lưu trú từ vụ này sang vụ khác một cách dai dẳng. Tạp chí Thủy sản Việt Nam từng nhiều lần cảnh báo về hiện tượng vi bào tử trùng và virus đốm trắng ẩn nấp sâu trong mạch nước ngầm, sẵn sàng bùng phát khi thời tiết giao mùa. Việc cải tạo đáy ao đất bằng phương pháp phơi khô và rắc vôi truyền thống tốn rất nhiều thời gian nhưng lại không thể tiêu diệt triệt để các mầm móng gây hại này.

Cấu trúc vững chắc của mô hình ao nổi lót bạt

Để khắc phục hoàn toàn những nhược điểm cố hữu đó, giới chuyên gia đã đưa ra giải pháp lót toàn bộ đáy và bờ ao bằng màng chống thấm cường độ cao HDPE. Các kỹ sư nông nghiệp từ Tập đoàn C.P Việt Nam cho biết, loại bạt nhựa kỹ thuật này có độ bền cơ học xuất sắc, chịu được bức xạ mặt trời và ngăn chặn tuyệt đối sự rò rỉ nước ra môi trường bên ngoài. Lớp màng đen nhẵn bóng này giúp cách ly hoàn toàn môi trường nước ao với nền đất tự nhiên, triệt tiêu cơ hội sống sót của vi khuẩn hay ký sinh trùng trú ngụ trong đất.

Khác với ao chìm truyền thống, thiết kế ao nổi được xây dựng hoàn toàn trên mặt đất với hệ thống vách ngăn bằng khung sắt mạ kẽm hoặc bê tông kiên cố. Kết cấu đưa mặt nước lên cao này giúp trang trại tránh được rủi ro lây nhiễm chéo nguồn nước trong những đợt mưa lũ dâng cao. Cấu trúc ao nổi còn giúp người nuôi dễ dàng quan sát mọi biến động bên trong hồ, đồng thời thuận tiện hơn trong việc thu hoạch và vệ sinh sát khuẩn toàn bộ diện tích nuôi chỉ trong vài ngày.

Cơ chế làm sạch tức thì của rốn xả đáy xi-phông

Trái tim của hệ thống ao nổi lót bạt chính là hệ thống rốn xả đáy xi-phông được thiết kế theo hình phễu trũng sâu ở ngay tâm ao. Các nhà nghiên cứu từ Khoa Thủy sản của Đại học Cần Thơ giải thích rằng, dưới tác động của hệ thống quạt nước bố trí xung quanh bờ, lực ly tâm sẽ gom toàn bộ chất thải rắn lơ lửng, xác tảo và phân tôm cá cuộn tròn vào đúng vị trí rốn phễu này. Đây là một cơ chế gom rác tự động bằng thủy động lực học vô cùng thông minh mà không cần tiêu tốn thêm bất kỳ nguồn năng lượng cơ học nào.

Xi phông tự động và xi phông bằng van tự động là gì? Lợi ích của xi phông đáy aoRốn xả đáy xi-phông được thiết kế theo hình phễu trũng sâu ở ngay tâm ao. Ảnh minh họa.

Khi chất thải đã tập trung tại tâm ao, người vận hành chỉ cần mở van xả được nối với đường ống ngầm dưới đáy là áp lực nước sẽ tống khứ toàn bộ lớp bùn đen ra hố xử lý bên ngoài. Các báo cáo thử nghiệm thực tế cho thấy thao tác này chỉ mất khoảng mười lăm phút mỗi ngày nhưng lại loại bỏ đến chín mươi phần trăm lượng chất hữu cơ dư thừa trước khi chúng kịp phân hủy thành khí độc. Nhờ quá trình làm sạch liên tục này, môi trường nước luôn duy trì được độ trong sạch lý tưởng, giúp vật nuôi phát triển khỏe mạnh mà không cần lạm dụng đến hóa chất xử lý.

Hiệu quả kinh tế và định hướng xuất khẩu bền vững

Việc chuyển đổi từ ao đất sang hệ thống ao nổi lót bạt chắc chắn đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư hạ tầng ban đầu không hề nhỏ đối với các hộ gia đình. Tuy nhiên, bài toán kinh tế đã được chứng minh thông qua việc mật độ thả nuôi có thể tăng gấp ba lần, tốc độ tăng trưởng của vật nuôi nhanh hơn và tỷ lệ sống sót thường xuyên đạt trên mức chín mươi phần trăm. Nhờ khả năng rút ngắn thời gian cải tạo, người nông dân có thể dễ dàng tăng số vụ nuôi lên ba đến bốn vụ mỗi năm, đem lại biên độ lợi nhuận vượt trội so với phương pháp cũ.

Quan trọng hơn cả, mô hình khép kín này chính là tấm vé thông hành để ngành thủy sản trong nước tự tin bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam nhận định rằng, sản phẩm thu hoạch từ các hệ thống ao lót bạt luôn đạt chất lượng thịt xuất sắc, không nhiễm tạp chất bùn đất và hoàn toàn vắng bóng dư lượng kháng sinh. Đây là tiêu chuẩn vàng để thủy sản nội địa chinh phục thành công các thị trường nhập khẩu khó tính, khẳng định bước tiến dài của ngành nông nghiệp hướng tới sự phát triển bền vững.

Uyên Phương